İlk değerlendirme ve bir seans nasıl geçer

Kısa yanıt: Süreç on beş dakikalık ücretsiz bir ön görüşmeyle başlar ve bu görüşmede muayene yapılmaz. Çocuğun durumu kısaca dinlenir, elde hangi belgelerin bulunduğu sorulur ve bir değerlendirmenin şu aşamada anlamlı olup olmadığı konuşulur. İlk değerlendirme birebir yapılır ve 60 dakika sürer. Bu sürede öykü alınır, duruş ile gövde simetrisi incelenir, esneklik ve kuvvet bakısı yapılır, nefesin eğriliğe nasıl eşlik ettiğine bakılır, okul ve spor düzeni sorulur. Sonraki seanslarda ısınma, otokoreksiyon (çocuğun gövdesini eğriliğin ters yönünde kendi kasıyla yeniden yerleştirmesi) çalışması, üç boyutlu solunum (nefesin göğüs kafesinin az hareket eden bölgesine yönlendirilmesi) ve öğrenilenlerin günlük duruşa taşınması yer alır. Kaç seansta ne olacağına dair bir sayı verilmez. Tanı, görüntüleme ve korse kararı hekime aittir. Fizyoterapi bu kararı uygular ve destekler.

On beş dakikalık ücretsiz ön görüşmede ne konuşulur

Skolyoz sürecine yeni giren ailelerin çoğu, randevu almadan önce iki şeyi bilmek ister: gittiklerinde ne olacağını ve bunun kendi çocukları için doğru adım olup olmadığını. Ön görüşme bu iki soru için ayrılmış on beş dakikadır.

Görüşmede çocuğun yaşı, asimetrinin ne zaman ve kim tarafından fark edildiği, bir hekime başvurulup başvurulmadığı ve elde hangi belgelerin bulunduğu sorulur. Hekim korse önerdiyse bu bilgi en baştan alınır, çünkü korse kullanan bir çocukla korsesiz izlenen bir çocuğun fizyoterapi programı aynı biçimde kurulmaz.

Ön görüşme bir muayene değildir. Bu on beş dakikada tanı konmaz, ölçüm yapılmaz, egzersiz verilmez ve eğriliğin ilerleyip ilerlemeyeceğine dair bir tahminde bulunulmaz. Görüşmenin üç olası sonucu vardır. Ya 60 dakikalık bir değerlendirme randevusu planlanır, ya anlatılanlar öncelikle bir hekim değerlendirmesini gerektiriyorsa değerlendirme randevusu yerine önce ilgili hekime başvurulması önerilir, ya da ailenin sorduğu soru bir randevuya gerek kalmadan yanıtlanmış olur. Bu görüşmede çocuğun tablosuna dair bir yargıya varılmaz. Yalnızca hangi adımın sırada olduğu konuşulur.

Değerlendirmeye gelirken

Randevuya çocuğun kendisiyle gelinir. Bakılacak şeylerin neredeyse tamamı çocuğun gövdesi üzerinde olduğu için velinin tek başına gelip durumu anlatması bir değerlendirmenin yerine geçmez. Yanınızda bulunması işi kolaylaştıran belgeler şunlardır:

• Hekimin yazdığı rapor, epikriz ya da muayene notu.
• Çekilmiş omurga röntgeni. Filmin kendisi, CD'si veya hastane sisteminden alınan çıktısı olabilir. Raporun yanında görüntünün de bulunması yararlıdır.
• Daha eski tarihli röntgen ve raporlar. İki ölçüm arasındaki değişim, tek bir ölçümün anlattığından fazlasını anlatır.
• Korse kullanılıyorsa korsenin kendisi ve hekimin verdiği günlük kullanım süresi.
• Daha önce başka bir yerde bir egzersiz programı verildiyse o program.

Kıyafette en pratik çözüm, gövdenin arkadan görülebildiği rahat bir giysidir. Kız çocukları için sporcu sütyeni ya da askılı bir atlet, erkek çocukları için tişörtün çıkarılabilmesi yeterlidir. Altta eşofman veya tayt tercih edilir, çünkü kalça seviyesine ve leğen kemiğinin duruşuna da bakılır. Randevudan hemen önce ağır bir öğün yenmemesi, solunum çalışması sırasında çocuğun rahat etmesi açısından iyi olur.

Hekim raporu ve görüntüleme neden isteniyor

Fizyoterapist tanı koymaz, röntgen istemez ve korse reçete etmez. Bunların tamamı hekimin yetki alanındadır. Rapor ve görüntülemenin yine de istenmesinin nedeni, programın kurulması için gereken iki bilginin fizyoterapistin kendi ölçümleriyle elde edilememesidir.

Bunlardan ilki Cobb açısıdır, yani eğriliğin röntgende ölçülen derecesi. 2016 SOSORT kılavuzuna göre skolyoz tanısı, Cobb açısının 10 derece ve üzerinde olması ve omurganın kendi ekseni etrafında dönmüş olduğunun görülebilmesiyle konur. Klinikte kullanılan skolyometre gövdenin dışarıdan ölçülen dönme açısını verir. Bu ölçüm izlemde işe yarar ama röntgenin yerini tutmaz.

İkincisi iskelet olgunluğudur ve raporda çoğunlukla Risser evresi olarak geçer. Bu, leğen kemiğinin üst kenarındaki büyüme kıkırdağının röntgende ne kadar kemikleştiğini gösteren, sıfır ile beş arasında bir sayıdır. Sayı büyüdükçe çocuğun önünde kalan büyüme azalır. İlerleme riski, kalan büyüme ile eğriliğin derecesinin birlikte belirlediği bir değerdir; kılavuz büyüme atağının zirvesinde bu riski eğriliğin derecesine göre kademeli olarak verir. Risser evresi de tek başına yeterli bir belirteç sayılmaz, diğer bulgularla birlikte okunur. Eğriliğin hangi bölgede olduğu, tek mi çift mi olduğu ve tepe noktasının nereye denk geldiği ise egzersiz seçimini doğrudan değiştirir. Aynı dereceye sahip iki çocuğa aynı program verilmez.

Elinde hiçbir belge bulunmayan bir aile geldiğinde gövde bakısı yapılır, bulgular yazılı olarak verilir ve aile hekime yönlendirilir. Rapordaki terimlerin ne anlattığı tanı süreci ve takip sayfasında ayrıntılı biçimde açıklanıyor.

60 dakikalık ilk değerlendirmenin akışı

İlk değerlendirme birebir yapılır ve 60 dakika sürer. Bu sürenin kabaca ilk çeyreği konuşmaya ayrılır.

Öyküde şunlar sorulur:

• Asimetri ne zaman ve hangi durumda fark edildi
• Ailede skolyoz ya da omurga ameliyatı öyküsü var mı
• Çocuğun son bir yıldaki boy artışı ne kadar oldu
• Kız çocuklarında ilk adet görüldü mü, ne zaman görüldü
• Ağrı var mı, geceleri uyandırıyor mu
• Uyuşma veya güçsüzlük tarif ediliyor mu
• Hangi spor haftada kaç gün yapılıyor
• Okul günü kaç saat oturarak geçiyor
• Korse verildiyse günde kaç saat takılabiliyor

Boy artışının ve ilk adet tarihinin sorulmasının nedeni, kalan büyümenin ilerleme riskiyle doğrudan ilişkili olmasıdır. İlk adet, kız çocuklarında büyüme atağının zirvesinin geçildiğini gösteren klinik bir işarettir ve hekimin Risser evresiyle birlikte değerlendirdiği bilgilerden biridir.

Ağrının ayrıntılı sorgulanmasının nedeni farklıdır. İdiyopatik (nedeni bilinmeyen) skolyozlu çocukların çoğunda sırt ağrısı yoktur, zaten bu yüzden geç fark edilir. Ramirez ve arkadaşlarının 2.442 hastalık serisinde hastaların yaklaşık dörtte birinde ilk başvuruda ağrı bulunmuş, ağrısı olan çocukların küçük bir bölümünde ise altta yatan başka bir omurga sorunu saptanmıştır. Belirgin ağrı, skolyozun doğal parçası sayılıp geçilecek bir bulgu değildir ve hekime iletilir.

Duruş ve gövde simetrisi bakısı

Konuşmanın ardından gövde bakısına geçilir. Çocuk sırtı görünecek biçimde ayakta durur ve arkadan incelenir. Omuzların hizası, kürek kemiklerinin çıkıntısı, kollarla gövde arasında kalan bel üçgenlerinin simetrisi, kalça seviyesi ve başın gövdeye göre konumu değerlendirilir. Gövdenin bir tarafa kayıp kaymadığına da bakılır.

Ardından çocuk dizlerini bükmeden öne eğilir. Adams öne eğilme testi denen bu bakı, sırtın bir tarafının diğerine göre kabarık durup durmadığını gösterir ve omurganın kendi ekseni etrafındaki dönmesini gözle görülür hâle getirir. Kabarıklık varsa skolyometreyle gövde rotasyon açısı ölçülür ve bu sayı yazılı olarak kaydedilir.

Ölçümlerin kaydedilmesi ayrı bir başlık gibi görünmeyebilir ama izlemin bütün mantığı buna dayanır. Aylar sonra bir değişim olup olmadığını söyleyebilmek için başlangıçtaki sayının elde bulunması gerekir. Evde yapılabilecek bakı adımları evde belirti fark etme sayfasında anlatılıyor; klinikte yapılan bakı bunun daha ayrıntılı ve ölçümlü hâlidir.

Esneklik, kuvvet ve dayanıklılık bakısı

Bu bölümde bakılan yerlerin bir kısmı sırtta değildir. Kalça arkası kaslarının gerginliği, kalça ön kaslarının kısalığı, gövdenin iki yana eğilme farkı, göğüs kafesinin hareketliliği ve omuz kuşağının açıklığı değerlendirilir. Buna gövde ve kalça çevresi kaslarının bir pozisyonu ne kadar süre koruyabildiği eklenir.

Skolyoza özgü egzersizin merkezinde çocuğun belirli bir gövde pozisyonunu aktif olarak alması vardır. O pozisyona ulaşabilmek belirli bir esneklik, o pozisyonda kalabilmek ise dayanıklılık gerektirir. Bir çocuk pozisyonu alamıyorsa önce esneklik üzerinde çalışılır. Alıyor ama birkaç saniyede bırakıyorsa program dayanıklılık tarafına ağırlık verir. Aynı Cobb açısıyla gelen iki çocuğun ilk ayları bu nedenle birbirine benzemeyebilir.

Nefes alma biçimi neden değerlendiriliyor

Skolyozda omurga yalnızca yana eğilmez, aynı zamanda kendi ekseni etrafında döner. Bu dönme kaburgaları da beraberinde götürdüğü için göğüs kafesinin bir tarafı öne ve dışa doğru çıkarken diğer tarafı içe doğru çöker. Sonuçta nefes, kafesin her yerine eşit dağılmaz.

Değerlendirmede nefes alırken kafesin hangi bölümünün genişlediğine, hangi bölümün neredeyse hiç hareket etmediğine ve çocuğun derin nefes alırken omuzlarını yukarı kaldırıp kaldırmadığına elle ve gözle bakılır. Katharina Schroth'un geliştirdiği yöntemin ayırt edici tarafı, nefesin bilinçli olarak az hareket eden bölgeye yönlendirilmesini egzersizin bir parçası hâline getirmesidir. Nefes alma biçimi bu nedenle egzersizin nasıl kurulacağını belirleyen bir bakı basamağıdır.

Solunum çalışmasının kaburga kafesindeki asimetriyi ne ölçüde etkilediği, tek başına ölçülmüş ve kesinleşmiş bir konu değildir. Yöntemin kendi tanımı içinde merkezi bir bileşendir ve bu bileşenin nasıl uygulandığı çocuğa göre değişir.

Günlük yaşam alışkanlıkları

Değerlendirmenin son bölümünde okul sırası, çanta kullanımı, ekran başında geçen süre, uyku düzeni ve spor alışkanlıkları konuşulur. Bu soruların amacı bir suçlu bulmak değildir. Ağır çanta ya da kötü oturuş idiyopatik skolyozun nedeni sayılmaz ve bunları düzenlemek eğriliği geri getirmez.

Amaç, programın çocuğun gerçek gününe sığıp sığmayacağını görmektir. Günde sekiz saat oturan, akşam iki saat sınav kursuna giden ve haftada dört gün antrenmanı olan bir çocuğa verilecek ev programı ile hafta sonu boş olan bir çocuğa verilecek program aynı olamaz.

Spor konusunda velilerin beklediği yanıt genellikle bir yasak listesidir, oysa kanıt ters yönü gösterir. Tam zamanlı korse kullanan 785 ergeni izleyen bir çalışmada haftada iki kez ve daha sık spor yapan grubun, daha az spor yapan gruba göre orta vadede daha iyi sonuç alma olasılığı yüksek bulunmuştur. Bu bulgu gözlemsel bir kohorta dayanır ve nedensellik kanıtı sayılmaz, ancak sporu kesmeyi öneren yaklaşımı savunulamaz hâle getirir. Okul ve spor tarafı okul, spor ve günlük yaşam sayfasında ayrıca ele alınıyor.

Mahremiyet, onam ve velinin odadaki yeri

Değerlendirme sırtı açık yapılır. On üç yaşındaki bir çocuk için burada asıl mesele utanmadır, bu yüzden nasıl ilerleneceği baştan söylenir.

Veli isterse odada kalır. Ergen kendisi istemiyorsa velinin dışarıda beklemesi de tercih edilebilir. Bu, çocuğun kendi kararıdır ve saygı gösterilir. Kapı kapalıdır, oda yalnızca değerlendirme için kullanılır, üzeri örtülebilecek bir örtü bulunur.

Fotoğraf çekilmesi izne bağlıdır. İzlem için gövdenin arkadan ve yandan görüntüsü yararlı olur, ancak istenmiyorsa çekilmez ve program yine kurulur. Çekilen görüntüler dosya içinde kalır, paylaşılmaz ve tanıtım amacıyla kullanılmaz. Çocuk herhangi bir adımda durmak isterse durulur. "Hayır" demek sürecin normal bir parçasıdır.

Değerlendirmenin sonunda ne konuşulur

Son bölümde bulgular önce çocuğa, sonra veliye anlaşılır bir dille anlatılır. Hangi bölgede eğrilik olduğu, gövdenin hangi yöne kaydığı, hangi tarafın çöktüğü ve bunların neden o egzersizleri gerektirdiği gösterilerek anlatılır. Ergenin kendi bedeninde olan biteni anlaması, sürece uyumunu kolaylaştırabilir.

Ardından gerçekçi bir çerçeve kurulur. Skolyoza özgü egzersizlerin kanıt durumu tek cümleyle anlatılabilecek kadar basit değildir ve olduğu gibi aktarılır. Randomize çalışmalarda skolyoza özgü egzersiz eklenen çocuklarda eğrilik ölçümlerinin kontrol gruplarına göre daha iyi seyrettiği gösterilmiştir. Buna karşılık 13 çalışma ve 583 katılımcıyı birleştiren 2024 tarihli Cochrane derlemesi, terapötik egzersizin yararının belirsiz olduğu ve kanıtın düşük kesinlikte kaldığı sonucuna varmıştır. Aynı derleme, korse kullanan çocuklarda egzersizin korseye eklenmesinin eğriliğin ilerlemesini azaltabileceğini de bildirir. Schroth çalışmalarını birleştiren 2025 tarihli meta-analizde görülen ortalama iyileşme ise klinik olarak anlamlı kabul edilen beş derecelik eşiğin altındadır.

Bütün bunlar bir araya getirildiğinde ortaya çıkan tablo şöyle özetlenebilir. Skolyoza özgü egzersiz, eğriliğin ilerlemesini yavaşlatmaya ve gövde simetrisi ile yaşam kalitesini desteklemeye yardımcı olabilir. Yapısal bir eğriliği ortadan kaldırdığına dair bir kanıt yoktur. Bir başka meta-analiz, egzersizin Cobb açısı üzerindeki etkisinin 30 derece ve üzerindeki eğriliklerde anlamlı çıkmadığını göstermiştir. Bu nedenle hekim korse önerdiyse egzersiz korsenin yerine değil yanına konur.

Aynı görüşmede ev programının günlük yükü de konuşulur ve ailenin bunu kaldırıp kaldıramayacağı açıkça sorulur. Bu soru baştan konuşulmazsa, ev programının günlük düzene sığıp sığmadığı ilerleyen haftalarda sorun hâline gelebilir.

Bir seansın akışı

Seanslar da 60 dakikadır ve birebir yürütülür. Akış her çocukta aynı iskelet üzerine kurulur, içeriği ise eğriliğin biçimine göre değişir.

Isınma ve hazırlık. Eklem hareketliliği çalışmaları, gövdeyi uzatan hareketler ve ayna karşısında kendi duruşunu fark etme ile başlanır. Bu bölüm kısa görünür ama bir sonraki basamağın ön koşuludur, çünkü gergin bir gövdeyle düzeltilmiş pozisyona ulaşmak zordur.

Otokoreksiyon çalışması. Yöntemin merkezinde bu vardır. Çocuk leğen kemiğinin konumundan başlayarak gövdesini eğriliğin karşı yönünde aktif olarak yeniden yerleştirmeyi öğrenir; omuz kuşağı ve baş konumu buna eklenir. Buradaki düzeltme, egzersiz sırasında alınan bir vücut pozisyonunu anlatır ve kalıcı bir sonuç iddiası taşımaz. Ayna, duvar, çubuk ve terapistin eliyle verdiği geri bildirim bu aşamada birlikte kullanılır. 2016 SOSORT kılavuzu, skolyoza özgü fizyoterapi egzersizlerinin dayanması gereken ilkeleri sayarken ilk sıraya üç boyutlu otokoreksiyonu koyar.

Üç boyutlu solunum. Alınan pozisyon korunurken nefes, göğüs kafesinin az hareket eden bölgesine yönlendirilir. Çocuk başlangıçta bunu genellikle beceremez ve bu normaldir. İlk haftalarda terapistin eli hedef bölgeye konur, çocuk nefesini o elin altına göndermeye çalışır.

Stabilizasyon. Düzeltilmiş pozisyonun dış bir yük altında korunması çalışılır. Kılavuzun saydığı ilkeler arasında düzeltilmiş duruşun stabilize edilmesi ayrı bir madde olarak geçer, çünkü bir pozisyonu bir kez almakla onu günlük yaşamda koruyabilmek farklı şeylerdir.

Günlük hayata taşıma. Seansın son bölümünde öğrenilen duruş sıradan hareketlere aktarılır: ayakta beklerken, sırada otururken, çanta taşırken, telefona bakarken. Kılavuzun ilkeleri arasında günlük yaşam aktivitelerinde eğitim ve hasta eğitimi de yer alır, çünkü klinikte doğru yapılıp okuldan çıkınca unutulan bir duruşun günlük yaşamda karşılığı olmaz.

Ev programının gözden geçirilmesi. Seans, o hafta evde yapılacakların birlikte tekrarlanmasıyla biter. Yeni bir hareket eklendiyse çocuk onu terapistin önünde en az bir kez kendi başına yapar.

Ev programı neden belirleyici

Ev programının sürece katkısı, klinikte geçen bir saatin ötesine uzanır. Schreiber ve arkadaşlarının değerlendiricisi kör randomize çalışmasında uygulanan program haftada bir saat gözetimli seans ve günde 30 ila 45 dakika ev egzersiziydi. Altı ay boyunca çocuklar reçete edilen ev egzersizlerinin yaklaşık yüzde 82'sini tamamladı, seanslara katılım ise yüzde 85 düzeyinde kaldı. Yayımlanan olumlu sonuçlar bu uyum düzeyiyle birlikte elde edilmiştir. Uyum bunun belirgin biçimde altına düştüğünde beklentinin de aşağı çekilmesi gerekir.

Bununla birlikte ev programı, gözetimli seansın alternatifi sayılmaz. Türkiye'den yayımlanan bir randomize çalışmada Schroth egzersizleri üç grupta karşılaştırıldı: klinikte fizyoterapist gözetiminde çalışanlar, aynı egzersizleri ev programı olarak yapanlar ve tedavi almayan kontrol grubu. Ev grubundaki çocuklar da egzersizleri fizyoterapistten öğrenmiş ve evde uygulamıştı. Buna rağmen gövde asimetrisi ölçümlerindeki anlamlı iyileşme yalnızca gözetimli klinik grubunda görüldü, kontrol grubunda ise eğrilik ilerledi. Bu bulgu, aynı egzersizlerin yalnızca evde yapılmasının gözetimli seansla aynı sonuca ulaşmadığına işaret eder. Çalışmanın sınırları da birlikte okunmalıdır: örneklem küçüktür ve her grupta yaklaşık on beş çocuk vardır, izlem yirmi dört haftadır, yaşam kalitesi ölçümlerinde ise gruplar arasında fark bulunmamıştır. Kendi başına video izlenerek yürütülen programlar için doğrudan veri yoktur.

Pratikte ev programı kısa ve uygulanabilir tutulur. Sınav dönemi, tatil ve hastalık gibi dönemler için sadeleştirilmiş bir sürüm hazırlanır, çünkü programın tamamen bırakılması yerine azaltılarak sürdürülmesi tercih edilir. Uyumun düştüğü haftalarda suçlayıcı bir dil kurulmaz. Çoğu zaman asıl sorun çocuğun isteksizliğinden çok, programın günün içine yerleştirilememesidir.

Seans sıklığı ve süresi neye göre belirlenir

Bir sayı vermek yerine neyin bu sayıyı belirlediğini söylemek daha doğrudur. Sıklığı belirleyen etkenler şunlardır:

• Çocuğun yaşı ve kalan büyümesi. Büyüme atağı dönemindeki bir çocuk daha yakından izlenir.
• Eğriliğin derecesi, tek mi çift mi olduğu ve hangi bölgede bulunduğu.
• Hekimin korse önerip önermediği ve önerdiyse günlük kullanım süresi.
• Çocuğun egzersizi öğrenme hızı. Otokoreksiyonu birkaç seansta kuran bir çocukla daha uzun sürede kuran bir çocuğun takvimi aynı olmaz.
• Ailenin ulaşım ve zaman koşulları. Gerçekçi olmayan bir takvim, kâğıt üzerinde doğru olsa da uygulanmaz.

2016 SOSORT kılavuzu, tekniğin karmaşıklığına, hastanın motivasyonuna ve yeteneğine göre haftada iki ile yedi gün arasında değişen sıklıklar tanımlar ve uzun dönemli seansların tipik olarak haftada iki ile dört kez yapıldığını belirtir. Buna karşılık olumlu Cobb sonuçları bildiren randomize çalışmada uygulanan düzen haftada bir saat gözetimli seans ve günlük ev egzersiziydi. Kılavuzun tanımladığı aralık bu nedenle bir zorunluluk listesi olarak okunmaz; çocuğun öğrenme hızına göre daralıp genişleyen bir çerçevedir. Uygulamada başlangıç dönemi daha sık, öğrenme tamamlandıktan sonraki dönem daha seyrek olma eğilimindedir.

"Kaç seansta sonuç görürüz" sorusuna bir sayı verilmemesinin nedeni, sonucun eğriliğin derecesine, kalan büyümeye, korse kullanılıp kullanılmadığına ve ev programı uyumuna bağlı olmasıdır. Bu değişkenlerin hiçbiri ilk gün bilinmez.

İlerleme nasıl izlenir

Belirli aralıklarla ilk gün yapılan ölçümler tekrarlanır ve karşılaştırılır. İzlemde bakılanlar arasında skolyometreyle ölçülen gövde rotasyon açısı, omuz ve bel üçgeni simetrisi, esneklik ve dayanıklılık testleri, çocuğun otokoreksiyon pozisyonunu kendi başına kurup koruyabilme becerisi, ev programı uyumu ve varsa ağrı şikâyeti yer alır.

Bu ölçümlerin hiçbiri Cobb açısı değildir. Cobb açısı röntgende ölçülür, röntgen istemek hekimin kararıdır ve fizyoterapist bu kararı vermez. Klinikteki izlem, iki hekim kontrolü arasındaki dönemde neyin nasıl gittiğini görmeye yarar ve röntgenin yerini almaz.

Ölçüm farklarının okunmasında dikkatli olmak gerekir. Radyolojik ölçümde klinik olarak anlamlı kabul edilen eşik beş derecedir ve bunun altındaki farklar gerçek bir değişimden çok ölçüm değişkenliğinden kaynaklanıyor olabilir. Aynı temkinli yaklaşım klinik ölçümler için de geçerlidir. Bu yüzden tek bir kontrolde çıkan küçük bir fark üzerine ne olumlu ne olumsuz yorum yapılır; eğilim birkaç ölçümle birlikte değerlendirilir.

Çocuğun ve ailenin sürece katılımı

Egzersizi yapacak olan kişi çocuktur ve bu, sürecin nasıl kurulacağını da belirler. Bulgular ergene doğrudan anlatılır, egzersizin neden o şekilde yapıldığı ona açıklanır ve seans içinde kendi kararlarını verebileceği alanlar bırakılır.

Velinin rolü denetçilik değildir. Ev programının yapılacağı saatin ailece belirlenmesi, o saatte evde uygun bir ortam bulunması ve programın kardeş bakımı ya da yemek saatiyle çakışmaması, günlük hatırlatmadan daha çok işe yarar. Her akşam tekrarlanan bir tartışma, programın büsbütün bırakılmasına yol açabilir.

Bazı çocuklar sürece baştan uyum sağlar, bazıları ilk aylarda direnir. İkincisi tembellik olarak okunmaz; ergenlik döneminde bedene ilişkin her konu duyarlıdır ve skolyoz da bunlardan biridir. Velilerin bu dönemde sık sorduğu sorular ebeveynlerin sorduğu sorular sayfasında toplandı.

Ne zaman hekime geri yönlendirilir

Fizyoterapi sürecinin içinde hekime geri dönülmesi gereken durumlar vardır ve bunlar sürecin doğru işlediğinin göstergesidir. Şu bulguların varlığında program sürdürülmeden önce hekim görüşü istenir:

• Dinlenmekle geçmeyen, geceleri uykudan uyandıran ya da giderek artan sırt ağrısı.
• Kollarda veya bacaklarda uyuşma, güçsüzlük, yürüyüşte değişiklik, denge kaybı.
• İdrar ya da bağırsak alışkanlığında açıklanamayan değişiklik.
• Ateşle birlikte ortaya çıkan sırt ağrısı ya da genel durum bozukluğu.
• Kısa sürede gözle görülür biçimde artmış bir asimetri veya klinik ölçümlerde belirgin değişim.
• Korsede bası yarası, ciltte iyileşmeyen kızarıklık, korsenin oturmaması ya da kullanım süresinin sürdürülememesi.

Ramirez ve arkadaşlarının serisinde ağrısı olan çocukların bir bölümünde omurga kayması (spondilolistezis), sırtta yapısal kamburluk (Scheuermann kifozu), omurilik içinde sıvı dolu bir boşluk (siringomiyeli) ya da bel fıtığı gibi başka bir tablo bulunmuştur. Ağrının ciddiye alınmasının nedeni budur. Fizyoterapist bu tabloları ayırt etmekle yükümlü değildir; hekime yönlendirmekle yükümlüdür.

Randevu ve pratik bilgiler

Görüşmeler Erzene Mahallesi 113 Sokak No: 1/3 Bornova adresinde yapılır. Evka 3 metro istasyonu klinikle aynı mahalledir ve M1 hattının doğu yönündeki son durağıdır, dolayısıyla şehrin batısından gelen bir yolcunun durağı kaçırma ihtimali yoktur. Randevu saatleri telefonla belirlenir.

Ulaşım, otopark ve çevredeki hastanelerle ilgili ayrıntılar Bornova ve Evka 3'te yaşayan aileler için sayfasında toplandı. Ücret bilgisi, sağlık alanındaki tanıtım düzenlemesi nedeniyle sitede yer almaz; telefonla ya da ön görüşmede doğrudan paylaşılır.