Evde skolyoz belirtilerini fark etme

Kısa yanıt: Evde yapılan bakı skolyoz tanısı koymaz, yalnızca hekime gitme kararına yardım eder. Çocuk arkadan çıplak sırtla incelenir; omuz, kürek kemiği, bel üçgeni ve kalça hizasındaki farklara bakılır. Ardından çocuk dizlerini bükmeden öne eğilir ve sırtın bir tarafının diğerine göre kabarık durup durmadığı gözlenir. Duruş kaynaklı asimetri öne eğilmekle büyük ölçüde kaybolur, yapısal bir eğrilikte ise kabarıklık kalır. Kabarıklık görülmemesi skolyozu dışlamaz; özellikle bel bölgesindeki ve küçük dereceli eğrilikler evdeki bir bakıda gözden kaçabilir. Ağrı, gece uyandıran ağrı, bacaklarda uyuşma veya güçsüzlük, birkaç ay içinde belirginleşen asimetri ve on yaşından önce başlayan eğrilik, kontrolü ertelemeden hekime başvurmayı gerektirir.

Skolyoz neden gözden kaçar

Geç fark edilmesinin başlıca nedeni ağrısız olmasıdır. Nedeni bilinmeyen, yani idiyopatik skolyozu olan 2.442 çocuğun incelendiği bir çalışmada, ilk başvuru sırasında sırt ağrısı bulunanların oranı %23 olarak bildirilmiştir; izlem sırasında ağrı gelişenler ise aynı grubun %9'unu oluşturmuştur. Çocukların büyük çoğunluğunda eğrilik hiçbir şikâyet üretmez. Ağrı olmayınca da kimsenin aklına sırta bakmak gelmez. Eğriliğin ilerleyip ilerlemeyeceği ise bambaşka bir sorudur ve büyüme döneminin neresinde olunduğuna, röntgende ölçülen dereceye göre değişir.

İkinci neden yaşla ilgilidir. Eğriliğin en hızlı değişebildiği dönem, çocuğun bedenini ailesinden gizlemeye başladığı dönemle çakışır. Sekiz yaşındaki bir çocuğun sırtı evde gün içinde birkaç kez görülürken, on üç yaşındakinin sırtı haftalarca görülmeyebilir. Aileler durumu çoğu zaman tesadüfen fark eder: denizde, havuz kenarında, tişört değiştirirken ya da bir tatil fotoğrafına sonradan bakarken.

Üçüncü neden Türkiye'ye özgüdür. Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü'nün yürüttüğü ulusal tarama programları arasında skolyoz taraması yer almaz. O listede yenidoğan taramaları, işitme ve görme taramaları, gelişimsel kalça displazisi programı, evlilik öncesi SMA taşıyıcı taraması ve hemoglobinopati kontrol programı gibi başlıklar bulunur; skolyoz bunların arasında geçmez. Skolyoz taraması, il sağlık müdürlükleri ile il millî eğitim müdürlükleri arasında imzalanan protokollerle, il düzeyinde yürütülür. Samsun'da 7 Mart 2022'de duyurulan program bunun doğrulanabilir bir örneğidir: 5-8. sınıf öğrencilerini kapsayan bu programda muayeneleri fizyoterapistler yapar, şüphe duyulan çocuklar fiziksel tıp ve rehabilitasyon hastanesine yönlendirilir.

Bunun aile için pratik karşılığı açıktır. Bir çocuğun skolyoz açısından taranıp taranmayacağı, hangi ilde ve hangi yıl okuduğuna bağlıdır. Bornova'da yaşayan bir aile için de tablo farklı değildir. Okulda nasılsa taranır varsayımına güvenmek yerine, evde birkaç dakika süren bir bakının nasıl yapıldığını bilmek daha sağlam bir davranıştır.

Bakı için hazırlık

Bakının kendisi birkaç dakika sürer. İşe yarayıp yaramaması büyük ölçüde hazırlığa bağlıdır. Işığı iyi ve zemini düz bir oda seçilir. Çocuk ayakkabısız durur, çünkü ayakkabı tabanları arasındaki küçük bir fark bile omuz ve kalça hizasını değiştirir. Üst beden açık olmalıdır; kız çocuklarında spor sütyeni bakıyı engellemez. Uzun saçın toplanması gerekir, aksi hâlde ense ve omuz hattı saçın altında kaybolur.

Duruş talimatı verilmez. “Dik dur” denen bir çocuk kendini toparlar ve tam da görülmek istenen fark ortadan kalkar. Ayaklar bitişik, kollar yanda serbest, ağırlık iki ayağa eşit dağılmış ve bakış karşıya dönük olacak biçimde birkaç saniye rahat durması yeterlidir. Bakan kişi çocuğun arkasında, sırtın tamamını rahatça görebileceği kadar geride durur.

Ergenlik çağındaki bir çocuk için bu bakı aynı zamanda bir mahremiyet konusudur. İznini almak, kimin bakacağını ona sormak ve kapıyı kapatmak, bakının ileride tekrarlanabilmesini sağlar. Çocuk kendini rahatsız hissederse bakı o gün yapılmaz ve başka bir güne bırakılır.

Arkadan bakınca nelere bakılır

Arkadan bakarken sağ yan ile sol yanın birbirine benzeyip benzemediğine bakılır. Gözü ense hizasından başlatıp kalçalara doğru düzenli biçimde indirmek, dağınık bakmaktan daha çok işe yarar.

• Omuz hizası. İki omuz ucunun aynı yatay çizgide olup olmadığına bakılır. Bir omzun sürekli yüksek durması, ailelerin sık fark ettiği bulgulardan biridir.
• Kürek kemikleri. Kürek kemiklerinden birinin daha yukarıda durması ya da iç kenarının sırttan daha çok kabarması aranır.
• Bel üçgeni. Kollar yanda sarkarken kolun içi ile bel arasında bir boşluk kalır. Bu boşluğun iki yanda aynı büyüklükte olması beklenir. Bir tarafta dar ve derin, diğer tarafta geniş görünmesi dikkat çekici bir ipucudur ve giyinikken bile seçilebilir.
• Kalça ve bel hizası. Bir kalçanın daha yüksek durup durmadığına, gövdenin bir yana kaymış görünüp görünmediğine bakılır.
• Baş ve gövde ekseni. Başın, kalçaların tam ortasında durup durmadığı değerlendirilir. Kuyruk sokumunun iki yanındaki küçük çukurcukların aynı hizada olması da bu eksene ait bir ipucudur. Gövdenin bütün olarak bir yana kaydığı görünüm, tek bir omuz farkından daha anlamlıdır.

Küçük farklar sıktır ve tek başına bir anlam taşımaz. Bunnell'in 1.000 lise öğrencisiyle yürüttüğü tarama çalışmasında öğrencilerin %80'inde 3 derece ve üzerinde gövde rotasyon açısı ölçülmüştür. Yani ölçüldüğünde bir miktar asimetri çocukların büyük bölümünde bulunur. Evde bakan bir ebeveynden kusursuz bir simetri araması beklenmez. Göze çarpan, tek yönlü ve haftalar boyunca süren bir farkı not etmesi yeterlidir.

Adams öne eğilme testi evde nasıl yapılır

Adams öne eğilme testi, ayakta yapılan bakının tamamlayıcısıdır. Skolyozda omurga yana doğru eğilirken aynı zamanda kendi ekseni etrafında da döner. Öne eğilme, gözle görülmesi en zor olan bu dönmeyi sırt yüzeyine taşır ve görünür kılar. Uygulaması basittir.

1. Çocuk ayaklar bitişik, dizler bükülmeden durur.
2. Kollar serbestçe aşağı sarkar, avuç içleri birbirine bakacak biçimde eller birleştirilir.
3. Baş öne eğik olacak şekilde gövde yavaşça öne eğilir. Sırt yatay duruma yaklaşana kadar devam edilir.
4. Bakan kişi arkada durur ve gözünü çocuğun sırt hizasına indirir. Yukarıdan bakmak farkı gizler; bakış sırt yüzeyine yakın bir açıdan ve omurga boyunca olmalıdır.
5. Omurga yukarıdan aşağıya doğru bölüm bölüm değerlendirilir: önce kürek kemiklerinin bulunduğu sırt bölgesi, sonra bel bölgesi.

Burada bir tarafın diğerine göre kabarık durup durmadığına bakılır. Sırt bölgesinde bu kabarıklık kaburgaların oluşturduğu bir tümsek biçiminde belirir. Bel bölgesinde ise daha yayvan, kas dolgunluğuna benzeyen bir yükselti olarak görünür. Çocuğun yavaş eğilmesi ve eğilme tamamlandığında birkaç saniye o pozisyonda kalması, iki yanı karşılaştırmayı kolaylaştırır. Aynı yerden ikinci kez bakmak ilk bakıştaki yanılmaları azaltır.

Bu testin en değerli yanı, duruşa bağlı görünümü yapısal olandan ayırmasıdır. Duruş kaynaklı asimetri öne eğilmekle büyük ölçüde kaybolur. Omurga gövdelerinin döndüğü yapısal bir eğrilikte ise kabarıklık kaybolmaz, çoğu zaman daha da belirginleşir. Aileden ikinci bir kişinin aynı açıdan bakması, tek kişinin gözünden kaçabilecek bir farkın yakalanma ihtimalini artırır. Yine de bu bir ölçüm değildir ve evde varılan sonuç hekim muayenesinin yerini tutmaz.

Bakının ters yönü de söylenmelidir. Öne eğilmede bir kabarıklık görülmemesi, skolyoz bulunmadığını kanıtlamaz. Bel bölgesindeki ve küçük dereceli eğrilikler evde yapılan bir bakıda kolaylıkla gözden kaçar. Eğitimli bir gözün ve bir aletin bulunduğu muayenede bile küçük eğriliklerin atlanabildiği bilinir. Bu nedenle ağrı, hızla belirginleşen bir asimetri ya da aşağıda sıralanan bulgulardan biri varsa, öne eğilme bakısı normal görünse bile hekime başvurulur.

Bu bakının söyledikleri ve söylemedikleri

Evde yapılan bakı tanı koymaz. Skolyoz tanısı, ayakta çekilen tüm omurga ön-arka röntgeninde ölçülen Cobb açısının (eğriliğin röntgen filmi üzerinde derece olarak ölçülen büyüklüğü) 10 derece ve üzerinde olması ve eksen etrafındaki dönmenin tanınabilmesiyle konur. 2016 SOSORT kılavuzu, 10 derecenin altında skolyoz tanısı konulmaması gerektiğini açıkça belirtir. Evdeki gözlemin çıktısı bir derece ya da bir tanı olmaz. Tek çıktısı, hekime gidilip gidilmeyeceğine dair bir karardır.

Testin ne kadar güvenilir olduğu sorusunun tek bir cevabı yoktur. Literatürde bildirilen duyarlılık ve özgüllük değerleri çalışmadan çalışmaya çok geniş bir aralıkta değişir. Bu değişkenliğin nedenleri bilinir: sevk için seçilen eşik, taranan grubun yaşı ve cinsiyet dağılımı, ölçümü yapan kişinin eğitimi ve karşılaştırmada kullanılan röntgen ölçütü sonucu kökten değiştirir. Üstelik iki ölçüt birbirinin tersi yönde hareket eder. Eşiği düşürmek daha çok çocuğu yakalar, buna karşılık daha çok sağlıklı çocuğu gereksiz röntgene gönderir. Bu sayfada tek bir duyarlılık yüzdesi verilmemesinin nedeni budur; dolaşımdaki rakamlar birbirini tutmaz.

Dürüstlük gereği söylenmesi gereken bir husus daha var. Taramanın kendisi tartışmalıdır. Amerika Birleşik Devletleri Koruyucu Hizmetler Görev Gücü 2018'de, 10-18 yaş arası ergenlerde skolyoz taramasının yarar ve zararlarının dengesini değerlendirmek için mevcut kanıtı yetersiz bulmuştur. Bu sonuç, taramanın zararlı olduğu ya da skolyozun önemsiz olduğu anlamına gelmez. Taranmış ve taranmamış grupları uzun dönemde karşılaştıran çalışmaların yapılmamış olduğu anlamına gelir. SOSORT ise okul taramasını destekleyen bir konumda durur. İki kurum aynı boşluğa bakıp farklı sonuca varmıştır. Evde bakmanın ise ne maliyeti ne de radyasyonu vardır ve tek çıktısı, gerekiyorsa hekime başvurmaktır.

Günlük hayatta fark edilen ipuçları

Pek çok aile skolyozu gündelik bir ayrıntıda fark eder. Bu ayrıntıların ortak yanı, giysinin bedendeki asimetriyi büyütmesidir.

• Eteğin ya da pantolon paçasının bir tarafta sürekli uzun kalması, düzeltildiği hâlde yine aynı yana dönmesi.
• Çanta askısı hep aynı omuzdan düşüyorsa çocuk onu farkında olmadan sürekli yukarı çeker.
• Tişört ya da gömlek yakası hep aynı omuzdan kayar; sütyen askısı iki yanda farklı iz bırakır.
• Aile fotoğraflarında gövde hep aynı yana hafif eğik görünür.

Bu ipuçlarının hiçbiri kanıt değildir. Terzi de aynı şeyi söyleyebilir ve çoğu zaman söyler. Değerleri, ailenin dikkatini sırta çekmelerinde ve bir kez çıplak sırtla bakmaya vesile olmalarındadır.

Çanta konusunun ayrıca açıklanması gerekir, çünkü velilerden sık gelen sorulardan biridir. Ağır okul çantası skolyozun nedeni değildir. İdiyopatik skolyozun oluşumunda çok faktörlü bir genetik yatkınlıktan söz edilir ve tablo tek bir çevresel etkene bağlanamaz. Çantayı hafifletmek iyi bir alışkanlıktır, ancak var olan bir eğriliği düzeltmez. Çantanın hep aynı omuzdan kaymasının buradaki tek anlamı, omuz hizasındaki farkı günlük hayatta görünür kılmasıdır.

Benzer görünen ama skolyoz olmayan durumlar

Sırttaki her asimetri skolyoz değildir. Aşağıdaki tablo, evde en sık karışan görünümleri ve ayrımın nerede yapıldığını özetler. Ayrımın kendisi hekime aittir; tablonun amacı ailenin ne göreceğini önceden bilmesidir.

Duruş bozukluğu ile yapısal skolyoz arasındaki farkın altı özellikle çizilmelidir, çünkü aileyi en çok yoran suçluluk buradan doğar. Kötü oturuşun skolyoza yol açtığına dair kanıt yoktur. Yapısal skolyoz omurga gövdelerinin üç boyutlu bir deformitesidir; oturma alışkanlığıyla oluşturulamaz ve duruş düzeltilerek ortadan kaldırılamaz. Bu nedenle bir velinin kendisini “yeterince uyarmadım” diye suçlamasının elde bir dayanağı yoktur.

Hekimde ne yapılır: skolyometre ve gövde rotasyon açısı

Muayenede aynı öne eğilme pozisyonu kullanılır, ancak bu kez sırtın üzerine skolyometre denen küçük bir alet yerleştirilir. Skolyometre, sırt yüzeyinin yataya göre ne kadar eğik durduğunu derece cinsinden okur. Bu değere gövde rotasyon açısı denir ve raporlarda çoğunlukla ATR kısaltmasıyla geçer.

Gövde rotasyon açısı, röntgende ölçülen Cobb açısının yerini tutmaz ve ikisi arasındaki ilişki yaklaşıktır. Skolyometre, kimin röntgene yönlendirileceğine ve daha sonraki kontrollerde bir değişim olup olmadığına ışık tutar.

Sevk eşiği, tarama yapan ekibin seçimine göre değişir. Bunnell omurganın herhangi bir düzeyinde 7 derecelik gövde rotasyon açısını uygun bir sevk ölçütü olarak bildirmiştir. Aynı çalışmada, 7 derecelik eşik kullanıldığında öğrencilerin yüzde üçü hekime yönlendirilmiş, eşik 5 dereceye indirildiğinde bu oran yüzde on ikiye çıkmıştır. Bunnell'in daha sonraki yazısında, sınırda kalan olguların doğrudan sevk edilmek yerine bir süre sonra yeniden taranması önerilmiştir.

Türkiye'nin kendi saha çalışmasında daha düşük bir eşik kullanılmıştır. Kırk ilde 85 okulda 10-15 yaş arası 16.045 öğrencinin tarandığı çalışmada, skolyometre ile gövde rotasyon açısı 5 derece ve üzerinde bulunan ya da Adams öne eğilme testi pozitif olan öğrenciler röntgene yönlendirilmiş, tanı Cobb açısının 10 derece ve üzerinde olmasıyla doğrulanmıştır. Aynı çalışmada adölesan idiyopatik skolyoz sıklığı %2,3 olarak bildirilmiştir. Bu oran kız çocuklarında %3,1'e çıkar, erkek çocuklarında %1,5'te kalır. Saptanan olguların %90,5'i 10-19 derece aralığındaki hafif eğriliklerdir.

Röntgen istenip istenmeyeceği hekimin kararıdır. Muayene bulgusu şüphe uyandırmıyorsa röntgensiz izlem tercih edilebilir. Şüphe duyan bir ailenin başvurabileceği uzmanlık dalları fiziksel tıp ve rehabilitasyon, ortopedi ve travmatoloji ile çocuk ortopedisidir. Süreç ve takvim tanı süreci ve takip sayfasında ayrıntılandırılmıştır.

Beklemeden hekime başvurulması gereken bulgular

Yukarıdaki bakı, kontrol randevusunun ne zaman alınacağına yardımcı olur. Bazı bulgular ise sıra beklemez ve doğrudan hekim değerlendirmesi gerektirir.

• Belirgin ve sürekli sırt ağrısı. Skolyoz çoğu çocukta ağrısızdır. Ağrı varsa bu “skolyozun ağrısı” diye geçiştirilemez.
• Gece uyandıran ağrı. Dinlenmekle geçmeyen ve çocuğu uykudan kaldıran ağrı ayrı olarak değerlendirilir.
• Nörolojik belirtiler. Bacaklarda uyuşma, karıncalanma, güçsüzlük, yürüyüşte bozulma, denge kaybı ya da idrar kontrolünde değişiklik.
• Hızlı ilerleyen asimetri. Birkaç ay içinde gözle görülür biçimde artan omuz veya bel farkı.
• On yaşından önce başlangıç. Erken yaşta ortaya çıkan eğrilikler ayrı bir grupta değerlendirilir ve önlerindeki büyüme dönemi çok daha uzundur.
• Ateşin eşlik etmesi. Ateş ve sırt ağrısının birlikte bulunması gecikmeye uygun bir tablo değildir.

Bu maddelerin gerekçesi de kanıta dayanır. Sırt ağrısı olan çocukların incelendiği aynı çalışmada, ağrısı bulunan 560 hastanın 48'inde, yani ağrısı olanların %9'unda ağrının kaynağı olarak omurgayı ilgilendiren başka bir durum saptanmıştır. Ağrısı olan çocukların büyük çoğunluğunda böyle bir durum bulunmamıştır. Yine de bu ihtimal, ağrının araştırılmadan geçiştirilmemesini gerektirir. Aynı yazarlar, öykü, fizik muayene ve düz röntgenin çoğu durumda yeterli olduğunu, her hastaya kapsamlı tetkik yapılması gerekmediğini belirtmiştir.

Ne zaman panik gerekmez

Sırtında fark görülen her çocuk için tablo ağır değildir ve rakamlar bunu gösterir. Türkiye'de yapılan geniş tarama çalışmasında adölesan idiyopatik skolyoz sıklığı %2,3 bulunmuş, saptanan olguların %90,5'i hafif eğrilikler olarak sınıflanmıştır. Ortalama bir sınıfta bir ya da iki çocukta skolyoz beklenir ve bunların onda dokuzu hafif gruptadır.

Küçük asimetriler ise gerçekten yaygındır. Ölçüm yapıldığında öğrencilerin büyük çoğunluğunda bir miktar gövde rotasyonu bulunduğu gösterilmiştir. Cobb açısı 10 derecenin altında kalan durumlarda skolyoz tanısı konulmaz; bunlar farklı bir tablodur ve kılavuza göre bu tabloda korse gündeme gelmez. Tedavi kararı her durumda hekime aittir.

Ailelerin dile getirmekten çekindiği bir korku da uzun vadeye ilişkindir. Tedavi edilmemiş idiyopatik skolyozu olan 117 hastanın elli yıl boyunca izlendiği ve eşleştirilmiş kontrollerle karşılaştırıldığı çalışmada kronik sırt ağrısı, hastaların %61'inde ve kontrollerin %35'inde bildirilmiştir. Ağrının büyük bölümü hafif ya da orta şiddettedir. Aynı çalışmada sağkalım olasılığı beklenen düzeyle uyumlu bulunmuştur. Skolyoz erişkinlikte sırt ağrısı olasılığını yükseltmekte, buna karşılık yaşam süresini kısalttığına dair bulgu yoktur.

Bir sırtta fark görmek geç kalındığı anlamına da gelmez. Skolyoz sessiz ilerlediği için ailelerin çoğu onu ancak gözle görülür hâle geldiğinde fark eder. Gecikmeyi yaratan, hastalığın kendi sessiz seyridir. Yapılabilecek en yararlı hazırlık, gördüğünü tarif edebilen bir aile olarak randevuya gitmektir: ne zaman fark edildiği, hangi tarafta olduğu, öne eğilmede kabarıklığın kalıp kalmadığı ve varsa iki tarihli fotoğraf, hekimin ilk değerlendirmesini doğrudan kolaylaştırır.

Bakı ne sıklıkla tekrarlanır

Eğriliğin en hızlı değişebildiği dönem büyüme atağıdır. 2016 SOSORT kılavuzu, boy büyüme hızının zirve yaptığı dönemde ilerleme riskini, röntgenle ölçülmüş eğriliğin büyüklüğüne bağlayarak verir: 10 derecelik bir eğrilikte %10, 20 derecelik bir eğrilikte %30, 30 derecelik bir eğrilikte %60. Bu oranlar tanısı konmuş ve derecesi ölçülmüş çocuklar içindir. Henüz değerlendirilmemiş bir çocuğun riskini göstermez. Aynı kılavuz, pubertenin son evresine gelindiğinde ilerleme riskinin belirgin biçimde düştüğünü belirtir.

Bu yüzden evdeki bakının sıklığını çocuğun büyüme hızı belirler. Çocuğun boyu hızlanıyorsa, pantolon paçaları kısalıyorsa ve ayakkabı numarası sık değişiyorsa bakı aralığı kısaltılır. Boy ölçümünü de aynı deftere yazmak işe yarar, çünkü boyun en hızlı uzadığı dönem eğriliğin de en çok değişebildiği dönemdir. Kız çocuklarında ilk adet kanaması, büyüme atağının zirvesinin geçildiğini gösteren klinik bir işarettir ve muayenede sorulur.

Hekim izlemi başlamışsa, evdeki bakı onun yerine geçmez. 2016 SOSORT kılavuzu izlem aralığını tek bir sayıya indirgemez; büyüme evresi ile eğriliğin şiddetini birlikte değerlendiren bir karar tablosu kullanır ve bu tabloda aralıklar 3 ay ile 36 ay arasında değişir. Ailenin evdeki gözlemi, kontroller arasında bir şeyin değişip değişmediğini fark etmeye yarar.

Çocuğa nasıl anlatılır

On iki yaşındaki bir çocuk için sırtına bakılması sıradan bir olay değildir. Ayna karşısında yorum yapmak, kardeşlerin önünde ölçüm yapmak veya fotoğrafı aile grubunda paylaşmak, çocuğun bir daha bu bakıya izin vermemesine yol açar. Fotoğraf çekilecekse nerede saklanacağı ve kiminle paylaşılacağı önceden konuşulur.

Anlatırken kullanılan dil de sonucu etkiler. Skolyoz çocuğun yaptığı bir şeyden kaynaklanmaz. Kötü oturduğu için, ağır çanta taşıdığı için ya da spor yaptığı için olmamıştır. Bunu açıkça söylemek hem gereksiz suçluluğu kaldırır hem de gerçek bir eğrilik varsa çocuğun sürece katılmasını kolaylaştırır. Bakının amacı, gerektiğinde zamanında hekime gidilmesini sağlamaktır.

Kardeş sorusu da sık sorulur. İdiyopatik skolyozda çok faktörlü bir genetik yatkınlıktan söz edildiği için, aynı yaş penceresindeki kardeşe de arkadan bakmak makul bir davranıştır. Bu bir tarama programı değildir ve kardeşte skolyoz çıkacağı anlamına gelmez.

Bu sayfadaki bakı, tanı sürecinin öncesindeki adımdır. Büyüme dönemi, ilerleme riski ve Cobb eşiklerinin ne anlama geldiği çocuk ve ergenlerde skolyoz sayfasında, skolyozun tanımı ve sık duyulan yanlışlar ise skolyoz nedir sayfasında ele alınır. Hekim muayenesine giderken sorulabilecek sorular ebeveyn soruları sayfasında toplanmıştır.