Karın kaslarının ayrılması (diyastazis rekti)

Kısa yanıt: Diyastazis rekti, düz karın kasının (rektus abdominis) iki karnı arasında kalan orta hat bağ dokusunun genişlemesidir. Doğumdan kısa süre sonra kadınların çoğunda görülür ve ilk yıl içinde önemli ölçüde geriler. Yapılandırılmış egzersizin aradaki mesafeyi ölçülebilir biçimde daralttığı gösterilmiştir. Buna karşılık aynı çalışmalarda bu anatomik daralma, kadınların günlük işlevindeki iyileşmeye dönüşmemiştir. Bu nedenle çalışmanın hedefi açıklığın kapanması üzerinden değil, gövdenin yük taşıma kapasitesi ve yaşanan belirtiler üzerinden kurulur.

Karın kaslarının ayrılması nedir

Karnın önünde, göğüs kafesinin alt kenarından kasık kemiğine kadar uzanan iki uzun kas bulunur. Bunlara birlikte rektus abdominis, günlük dilde düz karın kası denir. İki kas karnı, karnın tam ortasında linea alba (karın orta hattındaki bağ dokusu şeridi) adı verilen bir bantla birbirine bağlanır. Diyastazis rekti, bu şeridin gerilip incelmesiyle iki kas karnının birbirinden uzaklaşmasıdır. Aradaki mesafe için literatürde rektuslar arası mesafe, İngilizce kaynaklarda inter-recti distance terimi kullanılır.

Burada bir kas yırtılması ya da kopması söz konusu değildir. Kaslar kendi yerlerinde durur, aralarındaki bağ dokusu esnemiş ve genişlemiştir. Karnın yırtıldığı düşüncesi bu tabloyu tarif etmez; anlatılan şey gerilmiş bir dokudur. Yırtılma ile gerilmenin hem seyri hem de yaklaşımı birbirinden farklı olduğu için bu ayrım baştan yapılır.

Mesafenin genişliği tek başına bir tanı değildir. Değerlendirmede orta hattın ne kadar açıldığı kadar, yük bindiğinde bu şeridin gerginliğini koruyup koruyamadığı da ele alınır. Karnını sıkması istendiğinde orta hattı hafifçe gerginleşen bir kadınla, aynı harekette orta hattı bir çukur gibi çöken bir kadın aynı ölçüm değerine sahip olabilir.

Gebelikte orta hatta ne oluyor

Gebelik ilerledikçe rahim büyür ve karın ön duvarını içeriden dışarı doğru iter. Bu basınç orta hattaki bağ dokusunu yavaşça gerer. Aynı dönemde bağ dokusunun esnekliğini artıran hormonal değişiklikler devreye girer. İki etki birlikte, iki kas karnının birbirinden uzaklaşmasıyla sonuçlanır. Gebelik boyunca ortaya çıkan bu genişleme, bedenin büyüyen bir bebeğe yer açma biçimidir.

Doğumdan sonra basınç ortadan kalkar ve doku geri toparlanmaya başlar. Toparlanma bir anahtarın kapanması gibi olmaz, aylara yayılır. Bu dönemde karnın yumuşak, gevşek ya da hâlâ dolgun görünmesi beklenen bir durumdur. Burada kolayca bir yanlış anlaşılma doğar: doğumdan birkaç hafta sonra ölçülen açıklık, kalıcı bir tablo değil, sürmekte olan sürecin o günkü hâlidir.

Ne kadar açıklık ayrılma sayılır

Klinikte en yaygın kullanılan eşik, göbek deliğinin yaklaşık üç santimetre üzerinde ölçülen mesafenin iki santimetreden fazla olmasıdır. Bu eşiğin nereden geldiğini bilmek, sayıya verilen anlamı da değiştirir.

İki santimetre biyolojik bir sınır değildir. Uzlaşıya dayalı bir kesme noktasıdır, yani araştırmacıların ve klinisyenlerin karşılaştırma yapabilmek için üzerinde anlaştıkları bir çizgidir. Sistematik derlemelerde çalışmaların kullandığı eşikler iki ile iki buçuk santimetre arasında değişir, bu da sonuçların birbiriyle karşılaştırılmasını zorlaştırır. Daha da önemlisi, herhangi bir şikâyeti olmayan sağlıklı erişkinlerde yapılan ölçümlerin bir bölümü de zaten bu eşiğin üzerindedir. Yani iki santimetreden geniş bir mesafe, tek başına bir hastalık göstergesi sayılmaz.

Bunun pratik karşılığı şudur: sayı bir sınıflandırma aracıdır, karar aracı değildir. Bir kadının programı, ölçülen milimetreye göre değil, o mesafeyle birlikte yaşadığı belirtilere ve gövdesinin yük altındaki davranışına göre kurulur.

Ölçüm nasıl yapılır

Ölçüm sırtüstü yatarken, dizler bükülü ve ayak tabanları yerdeyken yapılır. Kadından başını ve omuzlarını yerden hafifçe kaldırması istenir. Bu küçük hareket kasları kasar ve orta hattı ölçülebilir hâle getirir. Baş ne kadar kaldırılırsa ölçüm de değişir; bu yüzden aynı kişide tekrarlanan ölçümlerin aynı biçimde yapılması gerekir.

Ölçümün tek noktadan yapılması yanıltır. Mesafe, karnın her yerinde aynı değildir. Göbek deliğinin üstü, tam hizası ve altı ayrı ayrı ölçülür. Bazı kadınlarda açıklık yalnızca göbek üstünde belirginken, bazılarında göbek altında daha geniştir. Program bu dağılıma göre farklılaşır.

Bu ölçümü evde kendi başına denemek mümkündür ve orta hatta bir açıklık olup olmadığı hakkında kaba bir fikir verebilir. Vermediği şey ise şudur: dokunun yük altındaki davranışı, açıklığın hangi seviyede yoğunlaştığı ve belirtilerle ilişkisi. Evde yapılan parmak ölçümü, parmak kalınlığına, başın ne kadar kaldırıldığına ve elin karnın neresine yerleştirildiğine göre değişir; bu yüzden aynı karın evde ve değerlendirmede farklı sonuç verebilir. Ölçümün ne kadar açıklık olduğunu söylemesi, o açıklığın yük altında nasıl davrandığını söylemesinden kolaydır. Evde alınan sonuç ne tanının yerine geçer ne de bir bulguyu dışlamak için kullanılabilir.

Ne kadar yaygın ve kendiliğinden ne oluyor

Diyastazis rekti doğumdan kısa süre sonra kadınların çoğunda görülür ve ilk yıl içinde önemli ölçüde geriler. Doğum sonrası dönemi izleyen bir kohort çalışması bu seyri gösterir. Yani sık karşılaşılan, büyük ölçüde kendiliğinden gerileyen fizyolojik bir süreçten söz edilir.

Bu bilginin iki ayrı sonucu vardır. Birincisi rahatlatıcıdır: doğumdan üç ay sonra karnında açıklık olan bir kadın, nadir ya da ağır bir tabloyla karşı karşıya değildir. İkincisi ise araştırmayı zorlaştırır. Kendiliğinden gerileme, egzersiz programlarının etkisini ölçmeye çalışan çalışmaların sonuçlarını karıştırabilir. Bir kadının mesafesi daraldığında bunun ne kadarının programdan, ne kadarının bedenin kendi seyrinden geldiğini ayırmak kolay değildir.

Hangi belirtiler eşlik edebilir

Bu başlık çoğunlukla karnın görüntüsü üzerinden gündeme gelir. Göbek çevresinin yumuşak kalması, öne doğru dolgunluk, sırtüstü yatarken orta hatta hissedilen boşluk ilk dikkat çeken şeyler olabilir. Bunlara eşlik edebilen başka başlıklar da vardır.

• Bel ve leğen bölgesinde süren ağrı ya da yorulma hissi.
• Ağır bir şey kaldırırken, bebeği yerden alırken veya yataktan doğrulurken gövdeyi toparlayamama duygusu.
• Öksürme ve hapşırma sırasında orta hatta belirginleşen bir kabarıklık.
• Aynı dönemde ortaya çıkan idrar kaçırma, aşağı doğru baskı hissi ya da bağırsak boşaltmada zorlanma.

Bu belirtiler karın kaslarının ayrılmasının doğrudan sonucu sayılmaz. Doğum sonrası dönemde birçok değişiklik aynı anda yaşandığı için hangisinin neyle ilişkili olduğunu ayırmak değerlendirmenin işidir. Geniş bir açıklıkla hiçbir şikâyeti olmayan kadın da, dar bir açıklıkla belirgin biçimde zorlanan kadın da olabilir; bu yüzden değerlendirme yalnız ölçülen mesafe üzerinden yürütülmez. Karnın orta hattıyla pelvik taban aynı basınç sisteminin parçası olduğu için, iki alan çoğu zaman birlikte ele alınır. Pelvik tabanın bu sistemdeki yeri pelvik taban nedir sayfasında ayrıntılı anlatılıyor.

Kubbelenme ve tepecik oluşumu

Karın orta hattında yük altında ortaya çıkan iki görünüm klinikte özellikle izlenir. Birincisi kubbelenmedir: orta hat, kaburgalarla kasık arasında geniş bir alanda öne doğru kabarır. İkincisi tepecik oluşumudur: orta hatta dar ve sivri bir çıkıntı belirir. İngilizce kaynaklarda bu iki görünüm doming ve coning terimleriyle geçer.

Her ikisi de en sık şu anlarda görülür: sırtüstü yatarken doğrulurken, mekik türü hareketlerde, plank pozisyonunda kalırken, ağır bir şey kaldırırken, tuvalette ıkınırken ve şiddetli öksürükte. Ortak noktaları, karın içi basıncının hızla yükseldiği anlar olmalarıdır.

Bu görünüm bir hasar işareti olarak yorumlanmaz. Söylediği şey daha yalındır: o an orta hatta binen yük, dokunun o an taşıyabildiğinden fazladır. Bu bilgi hareketi yasaklamak için değil, hareketi ayarlamak için kullanılır. Yükü azaltmak, nefesi serbest bırakmak, hareketin genliğini kısaltmak ya da başlangıç pozisyonunu değiştirmek bu görünümü azaltmaya yardımcı olabilir. Hangi ayarın işe yaradığı kişiden kişiye değişir ve değerlendirme sırasında denenerek belirlenir. Kadının kendi karnına bakarak bu geri bildirimi izlemeyi öğrenmesi, program içinde işe yarayan becerilerden biridir.

Egzersiz aradaki mesafeyi daraltıyor mu

Bu sorunun cevabı, birbirini tamamlayan iki ayrı bulguyu birlikte okumayı gerektirir.

Olumsuz yöndeki bulgu bir randomize kontrollü çalışmadan gelir. İlk kez doğum yapmış 175 kadın randomize edildi. Bir gruba on altı hafta boyunca haftada bir gözetimli egzersiz sınıfı ve buna ek olarak günlük ev egzersizleri verildi. Doğumdan altı ay sonra yapılan değerlendirmede program, diyastazis rekti sıklığını azaltmadı. Ölçüm parmak genişliği yöntemiyle yapılmıştı.

Olumlu yöndeki bulgu ise dokuz randomize çalışmayı ve 450 kadını birleştiren güncel bir meta-analizden gelir. Bu çalışmalarda yapılandırılmış egzersiz programları, iki kas karnı arasındaki mesafeyi anlamlı biçimde azalttı. Ortalama fark 8,05 milimetre olarak bildirildi. Doğumdan sonraki ilk üç ay içinde başlatılan programlarda etki daha büyüktü ve 10,2 milimetreye çıktı. Erken başlamanın bir avantajı olduğunu düşündüren en somut veri budur.

İki bulgu birbiriyle çelişmez, çünkü ölçtükleri şey aynı değildir. Tek başına duran çalışma, açıklığın eşiği aşıp aşmadığına, yani kaç kadında diyastazis rekti bulunduğuna bakmıştır. Meta-analiz ise mesafenin kendisindeki milimetrelik değişimi ölçmüştür. Bir program mesafeyi bir miktar daraltıp yine de kadınların çoğunu iki parmak eşiğinin altına indirmeyebilir; iki sonucun bir arada durmasının teknik açıklaması budur. Bugünkü verinin desteklediği sonuç şudur: aradaki mesafe yapılandırılmış çalışmayla bir miktar daralır.

Daralma ile işlev arasındaki boşluk

Aynı meta-analizin ikinci bulgusu daha az konuşulur ama daha belirleyicidir. Mesafe daralırken, kadınların işlevsel özürlülük ölçeğindeki puanları gruplar arasında farklılaşmadı. Yani egzersiz alan grup ile almayan grup, günlük yaşamda zorlanma açısından birbirinden ayrışmadı.

Bu, "egzersiz işe yaramaz" demek değildir. Bulgunun anlamı daha incedir: karın kaslarının arasındaki mesafenin milimetre cinsinden daralması, kadının kendini günlük hayatta nasıl hissettiğine otomatik olarak dönüşmez. Kapanan bir açıklık, taşınabilen bir yük anlamına gelmiyor.

Bu sonucun okunmasında dikkat edilmesi gereken sınırlar da vardır. Birleştirilen çalışmalar arasında yüksek değişkenlik vardır. Tanı eşikleri çalışmadan çalışmaya farklıdır. İzlem süreleri kısadır. Dokuz çalışmanın yalnızca dördü düşük yanlılık riskinde değerlendirilmiştir. Kullanılan işlevsel ölçek diyastazis rektiye özgü değildir, yani kadınların yaşadığı asıl zorlanmayı yakalamamış olabilir. Doğal iyileşmenin sonuçları karıştırıyor olması da ayrı bir olasılıktır. Kanıt, egzersizin işlevi geliştirmediğini kanıtlamış değildir; bugüne kadar yapılan çalışmalar bunu göstermemiştir.

Buradan çıkan sonuç

Kanıt bu şekilde okunduğunda hedef kendiliğinden belirginleşir. Çalışmanın amacı orta hattaki açıklığı kapatmak olarak kurulmaz. Amaç, gövdenin yük taşıma kapasitesini geliştirmek ve kadının yaşadığı belirtileri ele almaktır. Mesafenin daralması bu sürecin bir sonucu olabilir, ölçütü değildir.

Açıklığın kapanacağı yönünde bir söz, bugünkü kanıtın desteklemediği bir hedeftir. Böyle bir hedef iki yönlü zarar üretir. Kapanma olmadığında kadın kendini başarısız sayabilir. Kapanma olduğu hâlde belirtileri sürüyorsa, neden hâlâ zorlandığını anlayamaz. Programın kadının kaldırabildiği ağırlık, ayakta kalabildiği süre, öksürürken hissettiği kontrol ve ağrının seyri üzerinden izlenmesi, bu iki yanlış anlamanın önüne geçilmesine yardımcı olabilir.

Fizyoterapi bu çerçevede, doğru yüklemenin kademeli olarak artırıldığı bir öğrenme süreci olarak yürütülür. Nefesin yük anındaki kullanımı, karın içi basıncının yönetimi, derin karın kaslarının ve pelvik tabanın birlikte devreye girmesi, günlük hareketlerin yeniden düzenlenmesi bu sürecin parçalarıdır. Program kişiye göre hazırlanır ve düzenli aralıklarla gözden geçirilir.

Mekik, plank ve şınav sorusu

Bu başlıkta dolaşımda iki karşıt liste vardır: bazı kaynaklar bu hareketleri kesin yasak sayar, bazıları hiçbir sakıncası olmadığını söyler. İkisi de kanıtın ötesine geçer.

Daha dürüst yaklaşım, hareketin adına değil kadının o harekete verdiği yanıta bakmaktır. Bir mekik hareketinde orta hatta belirgin bir tepecik oluşuyor, kadın nefesini tutuyor, aşağı doğru bir baskı hissediyor ya da hareketten sonra bel ağrısı artıyorsa, o hareket o gün o kişi için uygun değildir. Aynı hareket, birkaç ay sonra farklı bir yük düzeyinde ve farklı bir teknikle uygun hâle gelebilir.

Plank için de aynı mantık geçerlidir. Duvara ya da yüksek bir yüzeye yapılan destekli varyasyonlar, yerde yapılan tam plank pozisyonundan çok daha az yük getirir. Şınavda ise gövdenin bir bütün olarak taşınması gerekir; bu, orta hatta binen yükü artıran bir ayrıntıdır. Değerlendirmede bakılan şey, kadının bu yükü orta hattını çökertmeden taşıyıp taşıyamadığıdır.

Kalıcı bir yasak listesi vermek kolaydır, ama kadının hayatını gereksiz yere daraltır. Ölçüt hareketin adı değil, gövdenin o harekete verdiği yanıttır.

Günlük yükler ve bebek taşımak

Doğum sonrası dönemde en çok tekrarlanan yükler spor salonunda değil evde ortaya çıkar. Günde onlarca kez bebeği yerden almak, beşikten kaldırmak, kucakta taşımak, puseti bagaja koymak ve kapı eşiğinden geçirmek gövde için gerçek bir yük programıdır. Bu yüklerden kaçınmak çoğu zaman mümkün değildir, düzenlenmesi ise mümkündür.

• Yataktan doğrulurken önce yan tarafa dönüp elle destek alarak kalkmak, doğrudan öne doğrulmaya göre orta hatta daha az yük bindirir.
• Bebeği yerden alırken dizleri bükmek ve yükü vücuda yakın tutmak, gövdenin öne uzanarak taşımasını azaltır.
• Ağırlık kaldırılan anda nefesi tutmak yerine yavaşça vermek, karın içi basıncının aniden yükselmesini sınırlar.
• Kabızlık ve tuvalette ıkınma orta hatta tekrarlayan basınç yükler; sıvı alımı ve tuvalet düzeni bu nedenle programın parçası sayılır.
• Sürekli öksürükte önce nedenin hekim tarafından değerlendirilmesi gerekir.

Bu düzenlemelerin hiçbiri bebeği taşımayı bırakmak anlamına gelmez. Bebeğin taşınması günlük hayatın kaçınılmaz bir parçasıdır ve bundan tümüyle kaçınmak gerçekçi bir öneri değildir. Yapılabilecek olan, aynı işi gövdeyi daha az zorlayan bir düzenle sürdürmektir.

Karın bandı, korse ve bantlama

Doğum sonrası karın bandı, korse ve çeşitli bantlama uygulamaları hızlı sonuç vaadiyle sunulabilir. Karın bandı ve korsenin bu tabloda ne sağladığı bu rehberin dayandığı kaynaklarda ele alınmamıştır; bu nedenle burada ne yarar ne de zarar yönünde bir iddia kurulmaz. Kullanım kararı hekimle konuşularak verilir.

Erken dönemde bir bantla kendini daha toparlanmış hisseden kadınlar vardır ve bu his gerçektir. Dışarıdan verilen destek geçici bir rahatlık sağlayabilir. Sağlamadığı şey, dokunun yük altında kendi başına çalışmayı öğrenmesidir. Bir destek ürünü kullanılacaksa, gövdenin kendi kapasitesini geliştiren çalışmanın yerine değil yanında düşünülür.

Sezaryen sonrası ilk günlerde hekimin önerdiği destek uygulamaları bu tartışmanın dışındadır ve hekim önerisine göre kullanılır.

Göbek fıtığı şüphesi ve cerrahi kararı

Orta hattaki açıklık ile karın duvarı fıtığı birbirinden ayrı iki durumdur, ancak aynı bölgede birlikte bulunabilirler. Göbek deliği çevresinde ele gelen, öksürünce ya da ıkınınca belirginleşen bir şişlik varsa bu bir fıtık işareti olabilir. Fıtık tanısı muayene ve gerektiğinde görüntüleme ile hekim tarafından konur. Fizyoterapist bu tanıyı koymaz.

Cerrahi kararı da aynı biçimde hekime aittir. Karın duvarı onarımı gerektiren durumlar ayrı ve daha seyrek bir gruptur. Bir kadının cerrahiye ihtiyacı olup olmadığı, karnının görüntüsüne ya da ölçülen milimetreye bakılarak bir fizyoterapi değerlendirmesinde belirlenemez. Fıtık şüphesi varsa egzersiz programı hekim değerlendirmesi sonrasında planlanır.

Hangi bulguda hekime başvurulmalı

Aşağıdaki bulgular fizyoterapi değerlendirmesinden önce hekim değerlendirmesi gerektirir. Bunlar arasında şunlar vardır ve liste tam değildir; kuşku duyulan her durumda hekime danışılmalıdır.

• Karın orta hattında ele gelen, ağrılı ve içeri doğru itilemeyen bir şişlik.
• Bulantı, kusma veya ateşin eşlik ettiği karın şişliği ya da giderek artan karın ağrısı.
• Sezaryen kesisi bölgesinde kızarıklık, ısı artışı, akıntı ya da ayrılma.
• Doğum sonrası kanamada beklenmedik artış veya kötü kokulu akıntı.
• Yeni başlayan idrar veya gaita kaçırma, idrar yaparken yanma, aşağı doğru belirgin sarkma hissi.
• Dinlenmekle geçmeyen, gece uykudan uyandıran ya da giderek şiddetlenen bel ağrısı.
• Bacakta tek taraflı şişlik, kızarıklık ve ağrı.
• Ani başlayan nefes darlığı, göğüs ağrısı ya da çarpıntı.
• Dinlenmekle geçmeyen şiddetli baş ağrısı, görmede bulanıklaşma ya da yeni başlayan yüksek tansiyon.

Tanı hekime aittir. Fizyoterapi, hekim değerlendirmesi tamamlandıktan sonra devreye girer ve o değerlendirmenin çizdiği sınırlar içinde yürütülür.

Değerlendirme nasıl yürür

Değerlendirme öykü almakla başlar. Gebeliğin ve doğumun nasıl geçtiği, kaçıncı doğum olduğu, hangi belirtilerin hangi anlarda ortaya çıktığı, günün hangi saatinde daha zor geçtiği sorulur. Bu bölüm çoğu zaman en uzun bölümdür ve programın yönünü belirler.

Ardından gövde bakısı yapılır. Karnın duruşu, kaburga kafesinin pozisyonu, nefesin gövdeyi nasıl hareket ettirdiği gözlenir. Orta hattaki mesafe göbek deliğinin üstünde, hizasında ve altında ayrı ayrı ölçülür. Ölçüm sonrasında asıl bakılan şey, orta hattın yük altında nasıl davrandığıdır: kadından doğrulması, öksürmesi ya da bir ağırlık kaldırması istenir ve orta hatta kubbelenme veya tepecik oluşup oluşmadığı izlenir.

Karın orta hattı ile pelvik taban aynı basınç sisteminin parçası olduğu için, çoğu değerlendirmede pelvik taban da ele alınır. Burada bilinmesi gereken şudur: iç değerlendirme otomatik bir işlem değildir. Yapılacaksa ne bakılacağı önceden anlatılır, sözlü onam istenir ve kadın istemezse yapılmaz. Dış gözlem ve işlevsel testlerle de değerlendirme yapılabilir ve bu basamaklar ilk programı kurmak için çoğu zaman yeterli bilgi verir. Değerlendirme her aşamada durdurulabilir. İsteyen kişi yanında bir yakınını odada bulundurabilir.

Değerlendirmenin sonunda ölçülen mesafe tek başına bir sonuç olarak sunulmaz. Bulgular, kadının hangi hareketlerde zorlandığı ve hangi belirtilerin öne çıktığı ile birlikte ele alınır; program bu bütünden çıkar. İlerleme de aynı ölçütlerle izlenir: kaldırılabilen ağırlık, ayakta kalınabilen süre, öksürürken hissedilen kontrol ve belirtilerin seyri. Bu ölçütlerin baştan konuşulmuş olması, aradan geçen sürede neyin değiştiğini anlamayı kolaylaştırır.

Görüşmeler birebir yürütülür ve altmış dakika sürer. Randevu ile gelinir. Ne yapılacağını konuşmak için ücretsiz on beş dakikalık bir ön görüşme yapılabilir.

Geç kalmak, ikinci gebelik ve emzirme dönemi

"Doğumun üzerinden iki üç yıl geçti, geç mi kaldım" sorusu bu başlıkta sorulan sorular arasındadır. Erken başlamanın bir avantajı olduğunu düşündüren veriler vardır, ancak bu, sonradan başlamanın anlamsız olduğu anlamına gelmez. Yıllar sonra başvuran bir kadının gövde kapasitesi de çalışılabilir. Geç kalınmış sayılmaz.

İkinci gebelik planlayan kadınlar için soru biraz farklıdır. Yeni bir gebelik orta hattı yeniden gerecektir ve bu kaçınılmazdır. Buradan çıkan sonuç gebeliği ertelemek değildir. Gebelik öncesinde gövdenin yük taşıma kapasitesinin çalışılmış olması, gebelik boyunca ve sonrasında işi kolaylaştırabilir. Karar kadının kendisine ve hekimine aittir.

Emzirme dönemi egzersiz için bir engel değildir. Programın yoğunluğu emzirme düzeni, uyku ve genel yorgunluk dikkate alınarak ayarlanır. Emzirme döneminde egzersizle ilgili bir tereddüt varsa karar hekimle birlikte verilir. Doğum sonrası harekete dönüşün zamanlaması doğumdan sonra egzersize dönüş sayfasında ayrıca ele alınıyor.

Bu rehberde nereden devam edilebilir

Karın orta hattıyla birlikte idrar kaçırma da yaşanıyorsa doğum sonrası idrar kaçırma sayfası, kanıtın önleme ve tedavi konusunda ne söylediğini ayrıntılı anlatıyor. Pelvik tabanın görevlerini ve değerlendirmenin nasıl yürüdüğünü merak edenler için pelvik taban nedir sayfası uygun bir başlangıçtır.

Yeni bir gebelik döneminde hareketin nasıl düzenlendiği gebelikte egzersiz sayfasında, spora ve koşuya dönüş doğumdan sonra egzersize dönüş sayfasında yer alıyor. Randevu ve ulaşım bilgisi için iletişim sayfasına bakılabilir.